თურქეთში მიუსაფარ ძაღლებზე ახალი კანონი მიიღეს

თურქეთის შინაგან საქმეთა მინისტრმა მუსტაფა ჩიფთჩიმ განაცხადა, რომ ქვეყნის მასშტაბით ყველა მაწანწალა ძაღლი წლის ბოლომდე თავშესაფრებში იქნება გადაყვანილი. მისი თქმით, შესაბამის სახელმწიფო უწყებებს დაევალათ პროცესის დაჩქარება და სრულყოფილად განხორციელება.

მინისტრის განცხადება გაკეთდა უსაფრთხო ქუჩებისა და სიცოცხლის უფლების დაცვის ასოციაციის (GÜSODER) წარმომადგენლებთან შეხვედრის შემდეგ. ჩიფთჩის თქმით, ხელისუფლების მიზანია მოქალაქეთა უსაფრთხოების უზრუნველყოფა და მიუსაფარი ცხოველების საკითხის სისტემური მოწესრიგება.

ცხოველთა უფლებების დამცველი ორგანიზაციები აღნიშნულ გადაწყვეტილებას კრიტიკულად აფასებენ და მიიჩნევენ, რომ სადავო კანონმდებლობის პრაქტიკაში განხორციელებამ შესაძლოა ცხოველთა უფლებების დარღვევა და მასობრივი ევთანაზიის რისკები წარმოშვას.

ამ ფონზე, საქართველოში 2026 წლიდან აქტიურად მიმდინარეობს მიუსაფარი ძაღლების ჰიპერპოპულაციის მართვის სახელმწიფო პროგრამა, რომელსაც სურსათის ეროვნული სააგენტო კოორდინაციას უწევს. პროგრამა ითვალისწინებს ძაღლების იდენტიფიკაციას, რეგისტრაციას, სტერილიზაცია-კასტრაციასა და ვაქცინაციას, რაც მიზნად ისახავს მიუსაფარი ცხოველების რაოდენობის ჰუმანური და გრძელვადიანი მეთოდებით რეგულირებას.

სახელმწიფო პროგრამის ფარგლებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა ცხოველთა კეთილდღეობის დაცვას, დაავადებების პრევენციას და მოსახლეობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფას. ხელისუფლების განცხადებით, საქართველოში მიმდინარე მიდგომა ეფუძნება საერთაშორისო პრაქტიკას და პრიორიტეტს ანიჭებს ჰუმანურ ღონისძიებებს, რომლებიც გამორიცხავს ცხოველების მიმართ ძალადობრივ ან არაჰუმანურ მეთოდებს.

საქართველოში აქცენტი კეთდება ეტაპობრივ და ჰუმანურ პოპულაციის მართვაზე. 2026 წელს ეროვნული სურსათის სააგენტოს პროგრამის ფარგლებში იგეგმება სამი ახალი რეგიონული პოპულაციის მართვის ცენტრის შექმნა.

მნიშვნელოვანი განსხვავება თურქეთისგან: ეს არ იქნება ცხოველთა მუდმივი განთავსების თავშესაფრები. ეს იქნება დროებითი პოპულაციის მართვის ცენტრები, სადაც ხორციელდება შემდეგი ციკლი:

• შეყვანა
• ცოფზე აცრა
• სტერილიზაცია/კასტრაცია
• ყურზე საჭდის (ტეგის) დამაგრება
• იდენტიფიკაცია და რეგისტრაცია
• უკან დაბრუნება ბუნებრივ საცხოვრებელ არეალში (შესაბამისი შეზღუდვებით — არა სკოლებთან, საავადმყოფოებთან, ბავშვთა მოედნებთან და ა.შ.)

ეს მოდელი სრულად ემთხვევა CNVR (Catch–Neuter–Vaccinate–Release) პრინციპს და მიზნად ისახავს პოპულაციის ეტაპობრივ შემცირებას ჰუმანური გზით, ცხოველების მუდმივი იზოლაციის გარეშე.

ამავდროულად, 2026 წლის პროგრამამ გამოიწვია აქტივისტების შეშფოთება გამჭვირვალობის, ზოგიერთი ძაღლის „გაქრობის“ და გაშვების ადგილების გამო. ხელისუფლება ამტკიცებს, რომ ცხოველები ბრუნდებიან გარემოში პროცედურების შემდეგ და აქვეყნებს გრაფიკებს.

შედარება და დასკვნა

თურქეთი — სწრაფი მოშორება ქუჩებიდან + მუდმივი თავშესაფრები (შეზღუდული ტევადობით + ევთანაზიის შესაძლებლობა).
საქართველო — ეტაპობრივი, ჰუმანური მართვა დროებითი ცენტრების მეშვეობით, სტერილიზაციაზე, ვაქცინაციაზე და უკან გაშვებაზე დაფუძნებული.

საქართველოს მოდელი უფრო ახლოსაა საერთაშორისო რეკომენდებულ ჰუმანურ სტანდარტებთან და ცხოველთა კეთილდღეობის პრიორიტეტთან, თუმცა მისი წარმატება დამოკიდებულია გამჭვირვალობაზე, თანმიმდევრულ განხორციელებაზე და საზოგადოების ჩართულობაზე.

ორივე ქვეყანაში პოლიტიკა აქტიურ დისკუსიას იწვევს, რადგან საჭიროა ბალანსი საზოგადოებრივ უსაფრთხოებასა და ცხოველთა კეთილდღეობას შორის.