დავით ქავთარაძე: გამოცდილებით, პრევენციითა და საზოგადოების მხარდაჭერით აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლაში მნიშვნელოვან შედეგებს ვაღწევთ

ფიტოსანიტარიული კონტროლის დეპარტამენტის ხელმძღვანელს დავით ქავთარაძეს საინფორმაციო სააგენტო “თბილისი 24” ესაუბრა:

   საქართველოში აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლის მრავალწლიანი გამოცდილება უკვე დაგროვილია. მიუხედავად იმისა, რომ მავნებელი კვლავ რჩება სოფლის მეურნეობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად, სპეციალისტების შეფასებით, სახელმწიფოს მიერ განხორციელებულმა ღონისძიებებმა მნიშვნელოვანი შედეგები მოიტანა. თუმცა, კლიმატური პირობები, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში, და ოკუპირებული ტერიტორიებიდან მავნებლების უკონტროლო გავრცელების საფრთხე მუდმივ მზადყოფნას მოითხოვს.

ფიტოსანიტარიული კონტროლის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი დავით ქავთარაძე, რომელიც წლების განმავლობაში უშუალოდ ხელმძღვანელობს აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლის პროცესს, ამბობს, რომ მთავარი იარაღი გამოცდილება, თანამედროვე მეთოდები და მოსახლეობის აქტიური ჩართულობაა.

– ბატონო დავით, წლებია აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლის პროცესში ხართ ჩართული. როგორ შეაფასებთ დღევანდელ მდგომარეობას?

– თუ გავიხსენებთ იმ პერიოდს, როდესაც აზიური ფაროსანა საქართველოში მასობრივად გავრცელდა და განსაკუთრებით მძიმე ზიანი მიაყენა დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობას, დღეს მდგომარეობა გაცილებით უკეთესია. სახელმწიფომ წლების განმავლობაში შექმნა ეფექტიანი მართვის სისტემა, დაინერგა თანამედროვე მიდგომები, გაიზარდა სპეციალისტების გამოცდილება და მოსახლეობის ინფორმირებულობაც მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა.

რა თქმა უნდა, იმის თქმა, რომ პრობლემა სრულად აღმოფხვრილია, არ იქნება სწორი. აზიური ფაროსანა კვლავ არსებობს და მის წინააღმდეგ ბრძოლა ყოველდღიურ, უწყვეტ პროცესს მოითხოვს, თუმცა შეგვიძლია ვთქვათ, რომ დღეს ქვეყანას აქვს ყველა ის მექანიზმი, რომელიც რისკების მართვისა და მოსავლის დაცვის შესაძლებლობას გვაძლევს.

– რა ღონისძიებები ხორციელდება ამ ეტაპზე?

– ბრძოლა მხოლოდ სეზონური შეწამვლებით არ შემოიფარგლება. მთელი წლის განმავლობაში მიმდინარეობს მონიტორინგი, სპეციალური ფერომონული სადგურების კონტროლი, მავნებლის გავრცელების არეალების შესწავლა და მონაცემების ანალიზი.

საჭიროების შემთხვევაში ტარდება შესაბამისი ღონისძიებები სპეციალური ტექნიკის გამოყენებით. პარალელურად აქტიურად მიმდინარეობს მოსახლეობის ინფორმირება და ფერმერებთან შეხვედრები, რადგან ინფორმირებული საზოგადოება ბრძოლის პროცესში ჩვენი მნიშვნელოვანი პარტნიორია.

– რამდენად მოქმედებს ამინდი ბრძოლის ეფექტიანობაზე?

– ამინდი ერთ-ერთი გადამწყვეტი ფაქტორია. ძლიერი ქარი, ინტენსიური ნალექი და მაღალი ტენიანობა მნიშვნელოვნად ამცირებს ღონისძიებების ეფექტიანობას.

სპეციალისტები ყოველდღიურად აკვირდებიან მეტეოროლოგიურ პროგნოზებს. წვიმიან ამინდში პრეპარატი მცენარის ზედაპირიდან ირეცხება, ქარის დროს კი მისი სწორად განაწილება რთულდება. ამიტომ ყველა ღონისძიება წინასწარ გააზრებულად და შესაბამისი პირობების გათვალისწინებით იგეგმება.

– დასავლეთ საქართველო კვლავ განსაკუთრებული ყურადღების ცენტრშია. რატომ?

– დასავლეთ საქართველოს კლიმატი აზიური ფაროსანასთვის თითქმის იდეალურ პირობებს ქმნის. მაღალი ტენიანობა, უხვი ნალექი, რბილი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი სეზონი ხელს უწყობს მავნებლის გადარჩენასა და სწრაფ გამრავლებას.

სამეგრელო, გურია, აჭარა და იმერეთის ნაწილი კვლავ მაღალი რისკის ზონებად რჩება. სწორედ ამიტომ აღნიშნულ რეგიონებში მონიტორინგი განსაკუთრებული ინტენსივობით ხორციელდება. ჩვენი მიზანია, მავნებლის გავრცელება დროულად გამოვავლინოთ და შესაბამისი ღონისძიებები მაქსიმალურად სწრაფად დავგეგმოთ.

– ხშირად საუბრობთ ოკუპირებული ტერიტორიებიდან მომდინარე საფრთხეებზეც. რამდენად სერიოზულია ეს გამოწვევა?

– ეს არის რეალური და მნიშვნელოვანი გამოწვევა. სამწუხაროდ, საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ფიტოსანიტარიული კონტროლის განხორციელების შესაძლებლობა არ არსებობს. შესაბამისად, ჩვენ არ გვაქვს საშუალება, ჩავატაროთ სრულფასოვანი მონიტორინგი და საჭიროების შემთხვევაში შესაბამისი ღონისძიებები განვახორციელოთ.

მავნებლებისთვის არ არსებობს ადმინისტრაციული საზღვრები და საოკუპაციო ხაზები. მათი ბუნებრივი გადაადგილება შეუფერხებლად ხდება. სწორედ ამიტომ ოკუპირებული ტერიტორიებიდან მავნებლების უკონტროლო გავრცელება დამატებით რისკებს ქმნის როგორც დასავლეთ საქართველოსთვის, ისე მთლიანად ქვეყნისთვის.

ამ ვითარებაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ზონების გაძლიერებული კონტროლი, რომლებიც საოკუპაციო ხაზთან მდებარეობს. სპეციალისტები მუდმივ დაკვირვებას ახორციელებენ, რათა ნებისმიერი საფრთხე დროულად გამოვლინდეს და შესაბამისი რეაგირება მოხდეს.

– რა პასუხისმგებლობა ეკისრება მოსახლეობას?

– მოსახლეობის ჩართულობის გარეშე სასურველი შედეგის მიღწევა გაცილებით რთული იქნება. მოქალაქეებმა ყურადღება უნდა მიაქციონ საცხოვრებელ სახლებს, სხვენებს, სარდაფებსა და დამხმარე ნაგებობებს, რადგან სწორედ ასეთ ადგილებში იზამთრებს მავნებელი.

ასევე მნიშვნელოვანია ბაღებისა და სასოფლო-სამეურნეო ნაკვეთების მონიტორინგი. თუ მოსახლეობა მავნებლის მასობრივ გავრცელებას შენიშნავს, აუცილებელია შესაბამისი სამსახურების დროული ინფორმირება. სახელმწიფოსა და საზოგადოების თანამშრომლობა არის ის ძალა, რომელმაც წლების განმავლობაში მნიშვნელოვანი შედეგი მოგვცა.

– რას ეტყოდით ფერმერებსა და მოსახლეობას?

– პირველ რიგში, მინდა ვთქვა, რომ პანიკის საფუძველი არ არსებობს. ჩვენ უკვე გვაქვს ცოდნა, გამოცდილება და შესაბამისი რესურსები, რომ მავნებლისგან გამოწვეული რისკები ეფექტიანად ვმართოთ.

მთავარია, არ მოდუნდეს არც ერთი მხარე – არც სახელმწიფო და არც მოსახლეობა. პრევენცია, დროული რეაგირება, რეკომენდაციების გათვალისწინება და ერთობლივი მოქმედება ის გზაა, რომელმაც არაერთი გამოწვევის დაძლევის შესაძლებლობა მოგვცა და დარწმუნებული ვარ, მომავალშიც წარმატების საფუძველი იქნება.

– ბატონო დავით, თქვენი მთავარი გზავნილი საზოგადოებას?

– აზიურ ფაროსანასთან ბრძოლა საერთო საქმეა. თითოეული მოქალაქის ჩართულობა, სპეციალისტების პროფესიონალიზმი და სახელმწიფოს თანმიმდევრული პოლიტიკა ქმნის იმ საფუძველს, რომლის წყალობითაც დღეს ბევრად უკეთ მომზადებულები ვართ, ვიდრე რამდენიმე წლის წინ.

გამოწვევები კვლავ არსებობს – იქნება ეს დასავლეთ საქართველოს კლიმატური თავისებურებები თუ ოკუპირებული ტერიტორიებიდან მომდინარე დამატებითი რისკები – თუმცა გამოცდილებამ გვაჩვენა, რომ ერთიანობითა და პასუხისმგებლობით შესაძლებელია მოსავლის დაცვა და ქვეყნის სოფლის მეურნეობის ინტერესების ეფექტიანად დაცვა.

თბილისი 24