სინდისი და ნამუსი ადვოკატის განცხადებაში,როცა სამართლებრივ არგუმენტებს პოლიტიკური დეტექტივი ანაცვლებს -გსურთ გესაუბროთ ჭეშმარიტ ღმერთზე?

48 ტომი საქმე, ერთი დიდი პოლიტიკური შეთქმულება და განაჩენი, რომელიც ადვოკატს ჯერ არ გამოუტანია, მაგრამ უკვე იცის!

ლილი გელაშვილის განცხადებას რომ წაიკითხავ, უნებურად იფიქრებ: სასამართლო რისთვისღა გვჭირდება? ადვოკატმა ხომ უკვე ყველაფერი გამოიძია, ყველა მოტივი გაშიფრა, ყველა დამნაშავე გამოავლინა და განაჩენიც წინასწარ დაწერა. დარჩა მხოლოდ ერთი უმნიშვნელო ტექნიკური დეტალი – მოსამართლემაც იგივე დასკვნა უნდა გაიმეოროს.

აი, აქ იწყება საინტერესო ამბავი.

ადვოკატი გვამცნობს, რომ 48 ტომ საქმეში ირაკლი ღარიბაშვილის ბრალეულობას, მისი შეფასებით, მხოლოდ ორი პირის ჩვენება ადასტურებს, რომელთაგან ერთ-ერთს ირიბ ჩვენებად მოიხსენიებს. შემდეგ კი პირდაპირ ასკვნის: საქმე შეთითხნილია, ღარიბაშვილი პოლიტიკური დევნის მსხვერპლია და პროცესი აუცილებლად გამართლებით უნდა დასრულდეს.

მოიცადეთ, ქალბატონო ადვოკატო! თუ სასამართლო ჯერ წინ არის, მტკიცებულებები ჯერ შესაფასებელია და დაცვის მხარეს ჯერ კიდევ აქვს სათქმელი, საიდან გაჩნდა ასეთი კატეგორიული დასკვნები?

მიუკერძოებელი სასამართლო გინდათ თუ სასამართლო, რომელმაც თქვენი სასურველი განაჩენი წინასწარ უნდა გამოაცხადოს?

ეს ორი სხვადასხვა რამეა. უდანაშაულობის პრეზუმფცია ბრალდებულის უფლებაა და არა ადვოკატის მიერ წინასწარ გამოწერილი გამამართლებელი განაჩენი. სამართლიანი სასამართლოს მოთხოვნა სრულიად ლეგიტიმურია, მაგრამ ამ მოთხოვნას ვერ ჩაანაცვლებს მტკიცება, თითქოს პროცესის დასრულებამდე უკვე ცნობილია, რა გადაწყვეტილება უნდა მიიღოს მოსამართლემ.

 48 ტომი თუ 48 ტომი ზედმეტი ხმაური?

ადვოკატი განსაკუთრებული პათოსით იმეორებს: „48 ტომ საქმეში, კი, ნამდვილად 48 ტომ საქმეში.

ამ გამეორებას თითქოს სურს მკითხველი დაარწმუნოს, რომ 48 ტომი თავისთავად ბრალდების სისუსტის მტკიცებულებაა. მაგრამ სამართალში ტომების რაოდენობა არც ბრალეულობას ამტკიცებს და არც უდანაშაულობას.

საქმე შეიძლება 48 ტომისგან შედგებოდეს და ბრალდებას ძლიერი მტკიცებულებები ჰქონდეს. შეიძლება ათი ტომი იყოს და მტკიცებულებები არასაკმარისი აღმოჩნდეს. გადამწყვეტია არა ქაღალდის წონა, არამედ თითოეული მტკიცებულების შინაარსი, კანონიერება, სანდოობა და ურთიერთკავშირი.

თუ დაცვის მხარეს კონკრეტული მტკიცებულების სანდოობაზე პრეტენზია აქვს, უნდა მიუთითოს: სად არის წინააღმდეგობა, რა ფაქტი არ დასტურდება, რომელი მტკიცებულებაა დაუშვებელი და რატომ.

„48 ტომია და მხოლოდ ორი ჩვენება!“ – ეს კარგი პოლიტიკური სლოგანია. მაგრამ ჯერ კიდევ არ არის სრულფასოვანი სამართლებრივი ანალიზი.

საქართველოს სისხლის სამართლის საპროცესო კოდექსის 76-ე მუხლი ირიბ ჩვენებას არ კრძალავს აბსოლუტურად. კანონი ადგენს პირობებს, რომელთა დაცვით ასეთი ჩვენება შეიძლება დასაშვები იყოს, მათ შორის ინფორმაციის წყაროს იდენტიფიცირებისა და შემოწმების შესაძლებლობას. საქმის არსებითი განხილვისას ირიბ ჩვენებას სხვა, არაირიბი მტკიცებულებით დადასტურებაც სჭირდება.

 ამიტომ, თუ ადვოკატის შეფასებით, ბრალდების არსებითი ნაწილი ირიბ ჩვენებას ეყრდნობა, მან უნდა განმარტოს, აკმაყოფილებს თუ არა ეს ჩვენება კანონით დადგენილ პირობებს და არსებობს თუ არა მისი დამადასტურებელი სხვა მტკიცებულება.

მაგრამ აქ არის ერთი მნიშვნელოვანი ნიუანსი: ირიბი ჩვენების არსებობა თავისთავად არც ბრალდებულის უდანაშაულობას ამტკიცებს და არც ბრალდების ავტომატურ კრახს ნიშნავს.

რაც შეეხება მეორე პირს, რომლის ჩვენებასაც ადვოკატი ასახელებს, მხოლოდ განცხადებიდან ვერ დავადგენთ, რა თქვა მან, რამდენად სანდოა მისი ნათქვამი და რით დასტურდება ან უარიყოფა იგი.

ამიტომ ყველაზე საინტერესო კითხვა ადვოკატისთვის ასეთია: თქვენ ამბობთ, რომ მტკიცებულებები არასაკმარისია – კონკრეტულად რომელი სამართლებრივი მოთხოვნა დაირღვა და რომელი ფაქტი ვერ დასტურდება?

ეს უკვე სამართლებრივი დავაა. დანარჩენი კი შეიძლება მხოლოდ ხმამაღალი პოლიტიკური რიტორიკა აღმოჩნდეს.

განცხადების ერთ-ერთი მთავარი თეზისია, რომ სხვა მსჯავრდებულებმა ღარიბაშვილზე ხელის დადებით „თავისუფლება იყიდეს“, სასჯელი შეუმსუბუქდათ და ზოგიერთმა საპატიმროც დატოვა.

თუ ეს მართლაც ასე მოხდა, საზოგადოებას უფლება აქვს იკითხოს: რა საფუძვლით შეუმსუბუქდათ მათ სასჯელი? არსებობდა საპროცესო შეთანხმება? რა პირობებით? რა როლი ითამაშა თანამშრომლობამ გამოძიებასთან? იყო თუ არა გადაწყვეტილებები კანონიერად დასაბუთებული?

მაგრამ ერთი გარემოების დადგენა მეორეს ავტომატურად არ ნიშნავს.

თუ მსჯავრდებულს სასჯელი შეუმსუბუქდა, ეს თავისთავად არ ამტკიცებს, რომ მან ცრუ ჩვენება მისცა, თუ მან გამოძიებასთან ითანამშრომლა, ეს ავტომატურად არც მის ნათქვამს ხდის სიმართლედ და არც სიცრუედ, საჭიროა კონკრეტული გადაწყვეტილებების, ჩვენებებისა და მტკიცებულებების შესწავლა.

ამასთან, განცხადებაში გამოყენებული ფრაზა – „თავისუფლება იყიდეს“ – ფაქტობრივად კორუფციულ ან უკანონო გარიგებაზე მიანიშნებს. ასეთი ბრალდება მხოლოდ ემოციური გამოთქმით ვერ დასაბუთდება.

აქ სინდისისა და ნამუსის საკითხიც ჩნდება. თუ ვინმე მართლაც იტყუება სხვისი თავისუფლების ფასად, ეს მორალურად მძიმე საქციელია. მაგრამ თუ ადვოკატი ამას ამტკიცებს, მის პროფესიულ სინდისსაც მოეთხოვება კონკრეტული ფაქტების დასახელება და არა მხოლოდ მკითხველის აღშფოთებაზე თამაში.

სინდისი ყველას უნდა მოვთხოვოთ – მოწმესაც, პროკურორსაც, მოსამართლესაც და ადვოკატსაც.

ადვოკატი ამტკიცებს, რომ საგამოძიებო ორგანომ ჩხრეკის კადრები ისე გაავრცელა, რომ საზოგადოებას ოქროს ზოდები ირაკლი ღარიბაშვილთან დაეკავშირებინა, მიუხედავად იმისა, რომ, მისი თქმით, ზოდები ღარიბაშვილის საცხოვრებელში არ ამოუღიათ.

თუ კადრები მართლაც არასწორ ასოციაციას ქმნიდა, ეს საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხია. საგამოძიებო უწყების კომუნიკაცია უნდა იყოს ზუსტი და არ უნდა ქმნიდეს ადამიანის ბრალეულობის წინასწარი წარმოდგენის საფუძველს,მაგრამ შემდეგ ადვოკატი სვამს კითხვას: „ვისი დავალებით?“ და პასუხობს: „პასუხი მარტივია!“

აი, სწორედ აქ იწყება ლოგიკური ნახტომი. კადრების გავრცელება, საზოგადოებაში გარკვეული ასოციაციის წარმოქმნა და კონკრეტული პოლიტიკური დავალების არსებობა სამი სხვადასხვა საკითხია.

 პირველმა ორმა შეიძლება მესამე საკითხზე ეჭვი გააჩინოს, მაგრამ თავისთავად ვერ ადასტურებს მას.

თუ ადვოკატს აქვს ინფორმაცია კონკრეტული დავალების, მისი ავტორის ან მიზნის შესახებ, საზოგადოებას შეუძლია მოითხოვოს ფაქტები. თუ ასეთი მტკიცებულება არ არსებობს, მაშინ „პასუხი მარტივია“ უფრო პოლიტიკური ჟესტია, ვიდრე პასუხი.

სასაცილოა არა ის, რომ ადვოკატი კითხვებს სვამს – კითხვების დასმა მისი უფლებაცაა და მოვალეობაც.

სასაცილოა, როცა კითხვა ჯერ პასუხად ცხადდება, შემდეგ კი ამ პასუხის დასამტკიცებლად მტკიცებულების ნაცვლად მკითხველის ინტუიციას გვთავაზობენ.

განცხადების ყველაზე სენსაციური ნაწილია მონაკვეთი წერილის შესახებ, რომელიც, ადვოკატის თქმით, ირაკლი ღარიბაშვილს ივლისში გაუგზავნეს.

 მისი მტკიცებით, წერილში ახალ ბრალთან დაკავშირებული აღიარების მოთხოვნა იკითხებოდა, ხოლო ბურჭულაძის ჩვენება აგვისტოში იქნა მიღებული.

ადვოკატი სვამს კითხვას: საიდან შეიძლებოდა წერილის ავტორს სცოდნოდა, რომ მოგვიანებით კონკრეტული ჩვენება იქნებოდა მიცემული?

ეს ნამდვილად ისეთი გარემოებაა, რომლის შემოწმებაც შეიძლება და, შესაბამისი საფუძვლის არსებობისას, საჭიროც იყოს.

მაგრამ ქრონოლოგიური თანხვედრა თავისთავად არ ამტკიცებს, რომ წერილის ავტორმა წინასწარ იცოდა მომავალი ჩვენების შინაარსი, რომ ჩვენება შეთანხმებული იყო ან რომ საქმე პოლიტიკური შეკვეთის შედეგია.

ამის დასადგენად საჭიროა თავად წერილის ავთენტიკურობისა და სრული კონტექსტის შემოწმება, ზუსტი თარიღების დადგენა, მონაწილეთა კომუნიკაციისა და სხვა შესაბამისი მტკიცებულებების შეფასება.

ადვოკატი ასევე კითხულობს, რატომ არ დაიწყო გამოძიება, როდესაც ღარიბაშვილმა წერილის ავტორად მამუკა მდინარაძე დაასახელა.

ეს ლეგიტიმური კითხვაა, მაგრამ აქაც საჭიროა დაზუსტება: არსებობდა თუ არა გამოძიების დაწყების სამართლებრივი საფუძველი, რა ინფორმაცია მიეწოდა პროკურატურას, რა რეაგირება მოჰყვა და რა იყო შესაძლო გადაწყვეტილების მიზეზი. მხოლოდ განცხადების საფუძველზე ვერ დავასკვნით, რომ გამოძიების არდაწყება დადასტურებულია ან კონკრეტული დანაშაულის დაფარვას ნიშნავდა.

სხვა სიტყვებით: ეჭვი გამოძიების დაწყების მიზეზი შეიძლება გახდეს, მაგრამ ეჭვი უკვე გამოტანილი განაჩენი არ არის.

• განცხადების თითქმის ყველა მონაკვეთი საბოლოოდ ერთ დასკვნამდე მიდის: ღარიბაშვილი პოლიტიკური მიზეზებით გაანეიტრალეს, მის რეპუტაციას მიზანმიმართულად ანადგურებენ, ხოლო ყოფილი თანაგუნდელები მასთან ანგარიშსწორებას ცდილობენ.
• შესაძლებელია თუ არა, რომ სისხლის სამართლის საქმეს პოლიტიკური კონტექსტიც ჰქონდეს? რა თქმა უნდა, ასეთი შესაძლებლობა წინასწარ ვერ გამოირიცხება.

მაგრამ შესაძლებელია თუ არა, რომ პოლიტიკური კონფლიქტის არსებობამ ავტომატურად გააქარწყლოს სისხლის სამართლის ბრალდების ყველა მტკიცებულება? არა.

პოლიტიკური მოტივი უნდა დასაბუთდეს კონკრეტული ფაქტებით. ისევე, როგორც ბრალდების მხარემ უნდა დაასაბუთოს დანაშაულის ჩადენა. ერთ მხარეს ევალება ბრალის დამტკიცება, მეორე მხარეს კი უფლება აქვს, ეფექტიანად გაასაჩივროს მტკიცებულებები და წარმოადგინოს დაცვის პოზიცია.

სამართლებრივი სახელმწიფო სწორედ ამ წესით მუშაობს: არც პროკურორის სიტყვაა განაჩენი და არც ადვოკატის განცხადება – გამამართლებელი განაჩენი.

ლილი გელაშვილი ხელისუფლების წარმომადგენლებს ღარიბაშვილის კაცობას უწუნებს, სააკაშვილს ადარებს და მოუწოდებს, თავად წავიდნენ ციხეში, რათა შემდეგ განსაჯონ პატიმარი ყოფილი პრემიერი.

ეს ემოციური მიმართვაა, მაგრამ სამართლებრივი დისკუსიისთვის სუსტი არგუმენტია. ადამიანის პატიმრობა თავისთავად არ ამტკიცებს მის ზნეობრივ უპირატესობას. ისევე, როგორც

თანამდებობის დაკარგვა, პოლიტიკური მარტოობა ან ყოფილი თანაგუნდელებისგან მიტოვება არ არის უდანაშაულობის მტკიცებულება.

სინდისი და ნამუსი ის კატეგორიებია, რომლებსაც ყველაზე ხშირად სხვებს შევახსენებთ და ყველაზე იშვიათად საკუთარ თავს ვეკითხებით.

თუ მოწმემ იცრუა – პასუხი უნდა აგოს. თუ პროკურორმა მტკიცებულება გააყალბა – ეს უმძიმესი დარღვევა იქნება. თუ ხელისუფლებამ პოლიტიკური ანგარიშსწორებისთვის სამართალი გამოიყენა – ეს უნდა დადასტურდეს და შესაბამისი სამართლებრივი რეაგირება მოჰყვეს.

მაგრამ თუ ადვოკატი საზოგადოებას სთხოვს, პოლიტიკური ვარაუდი დადგენილ ფაქტად მიიღოს, მაშინ მასაც უნდა ახსოვდეს, რომ პროფესიული სინდისი მხოლოდ კლიენტის დაცვას არ ნიშნავს. ის გულისხმობს არგუმენტების სიზუსტეს, ფაქტებისა და ვარაუდების გამიჯვნას და საკუთარი განცხადებების პასუხისმგებლობით გაკეთებასაც.

ადვოკატის მოვალეობაა დაიცვას კლიენტი – არა საკუთარი კლიენტის პოლიტიკური ნარატივი ნებისმიერ ფასად აქციოს უდავო ჭეშმარიტებად.

ლილი გელაშვილი ამბობს, რომ არ სურს არც 1937 წელი და არც წინა ხელისუფლების ცხრა წელი.

ამ სურვილში სადავო არაფერია: არავის უნდა პოლიტიკური დევნა, შერჩევითი სამართალი ან უსამართლო სასამართლო.

მაგრამ სწორედ ამიტომ არის აუცილებელი ერთი მარტივი პრინციპი: სამართალი არ შეიძლება იყოს მხოლოდ მაშინ დამოუკიდებელი, როცა ჩვენთვის სასურველ გადაწყვეტილებას იღებს.

თუ სასამართლო ღარიბაშვილს გაამართლებს, გადაწყვეტილება მტკიცებულებებს უნდა ეყრდნობოდეს. თუ გაამტყუნებს, მაშინაც მტკიცებულებებსა და კანონიერ პროცედურას უნდა დაეფუძნოს. ორივე შემთხვევაში პოლიტიკური მოწონება ან აღშფოთება სამართლებრივ დასაბუთებას ვერ ჩაანაცვლებს.

და კიდევ ერთი: როცა ადვოკატი აცხადებს, რომ მისი კლიენტის უდანაშაულობა აშკარაა, ხოლო ბრალდების უკან პოლიტიკური შეკვეთა დგას, საზოგადოებას უფლება აქვს იკითხოს – კონკრეტულად რა ამტკიცებს ამას?

48 ტომი საქმის არსებობა პასუხი არ არის. „ყველასთვის გასაგები“ მინიშნება პასუხი არ არის. წერილისა და ჩვენების თარიღებს შორის შესაძლო კავშირიც, დამატებითი მტკიცებულებების გარეშე, საბოლოო პასუხი არ არის.

სინდისი და ნამუსი მართლაც საჭიროა, ოღონდ არა მხოლოდ მოწმისთვის, პროკურორისთვის ან მოსამართლისთვის – ადვოკატისთვისაც,რადგან სამართლის დაცვა და პოლიტიკური ლოზუნგების გამეორება ერთი და იგივე საქმე არ არის.

ხოლო სასამართლოს დამოუკიდებლობის მოთხოვნა მაშინ არის დამაჯერებელი, როცა ჩვენ მას არა წინასწარ შეკვეთილ გამართლებას, არამედ სამართლიანი პროცესის გარანტიას ვთხოვთ.